การฝึกฝนจิตใจที่เท่าเทียม
หากต้องการให้เกิดความเมตตาที่เท่าเทียมและไม่มีอคติ เราต้องมองทุกชีวิตอย่างเท่าเทียมกัน ไม่ใช่ให้ความดีเป็นพิเศษกับบางคนและปฏิเสธอีกบางคน
เคยมีท่านจงปา สีนา เก็นเกซี ถามท่านดันบาซังจีว่า “กรุณาแสดงคำสอนหนึ่งประโยคที่สรุปสาระสำคัญของธรรมทั้งหมดได้ไหม?” ท่านตอบว่า “สิ่งที่ท่านหวังจะเป็นเช่นไร ชีวิตอื่นๆ ก็หวังเช่นนั้น ดังนั้น จงฝึกฝน (จิตใจที่เท่าเทียมระหว่างตนเองกับผู้อื่น) เถิด!”
เรามักรู้สึกใกล้ชิดกับเพื่อนและครอบครัว แต่กลับห่างเหินกับคนที่เราไม่ชอบ และไม่สนใจคนที่ไม่เกี่ยวข้อง ความรู้สึกไม่เท่าเทียมนี้ทำให้ความเมตตาของเรามี “ความยึดมั่นในตัวเอง” ที่รุนแรง
แท้จริงแล้ว ในกระบวนการเวียนว่ายตายเกิดที่ไม่มีที่สิ้นสุด ทุกชีวิตล้วนเคยเป็นพ่อแม่และเพื่อนของเราอย่างนับไม่ถ้วน พวกเขาเคยรักเรา ปกป้องเรา และนำความสุขมาให้เรา ด้วยความติดใจในอารมณ์ ความสัมพันธ์ในโลกนี้ส่วนใหญ่คืออุปสรรคและเหตุการณ์ขัดขวางในกระบวนการฝึกฝนของเรา ในอีกด้านหนึ่ง ชีวิตเหล่านี้ซึ่งเหมือนแม่ก็เคยเป็นศัตรูของเรา พวกเขาเคยทำร้ายเราอย่างนับไม่ถ้วน ทำให้เราประสบกับความทุกข์มากมาย ศัตรูในชาตินี้นำความยุ่งเหยิงและความทุกข์มาให้ชีวิตของเรา กระตุ้นให้เราคิดถึงธรรมชาติแห่งความทุกข์ในการเวียนว่ายตายเกิด และทำให้เกิดจิตใจที่จะหลุดพ้นหันไปทางพระธรรม พวกเขาส่วนใหญ่คือเหตุการณ์ส่งเสริมในกระบวนการฝึกฝนของเรา จากมุมนี้ ทุกชีวิตมีเหตุการณ์ร่วมกันกับเราที่เท่าเทียมกัน
นอกจากนี้ ทุกชีวิตต่างก็หวังที่จะมีความสุขและหลีกหนีจากความทุกข์ เช่นเดียวกับตัวเรา ทุกคนมีประสบการณ์ทางร่างกายและจิตใจที่เหมือนกัน ในวงจรแห่งการเวียนว่ายตายเกิด ชีวิตแต่ละชีวิตล้วนถูกพันธนาการด้วยทุกข์จากห้ากอง และทุกข์จากห้ากิเลส ทุกคนในมนุษย์ล้วนมีร่างกาย มีอารมณ์ มีความปรารถนาได้รับการเข้าใจและยอมรับ และกลัวที่จะอยู่โดดเดี่ยว กลัวที่จะถูกทอดทิ้ง ทุกคนต่างก็มีความรู้สึกหมดหนทางต่อสิ่งที่ช่วยไม่ได้ และกลัวต่อโลกที่ไม่รู้จัก… ตลอดเวลา เราต่างคิดถึงวิธีที่จะได้รับสุขมากขึ้น โดยไม่ต้องสัมผัสแม้แต่น้อยต่อความทุกข์ ชีวิตใดๆ ก็ตามเมื่อพิจารณาจากมุมใดก็ถือว่ามีค่าเสมอกัน เมื่อเรามองเห็นผู้อื่นกำลังประสบกับความทุกข์ ให้คิดว่าคนนั้นคือเราเอง ตั้งอยู่ในสถานการณ์เดียวกัน คิดถึงอารมณ์ปรารถนาหลีกเลี่ยงจากความทุกข์; เมื่อผู้อื่นได้รับความสุข ให้ตั้งอยู่ในสถานการณ์เดียวกัน คิดถึงอารมณ์ปรารถนาได้รับความสุข
ปกติเมื่อเราฝึกจิตใจที่เท่าเทียม ให้คิดถึงพ่อแม่ญาติสนิทในชาติปัจจุบันและชาติที่ผ่านมาไว้ทางด้านขวาของไหล่ จากนั้นคิดถึงเจ้าหนี้หรือศัตรูในชาติปัจจุบันและชาติที่ผ่านมาไว้ทางด้านซ้าย และคิดว่าพวกเขาทั้งหมดนั้นมีค่าเสมอกัน การทำเช่นนี้เป็นเวลานาน จะทำให้เกิดการรับรู้ว่าเรากับทุกชีวิตต่างก็มีค่าเสมอกันโดยธรรมชาติ