พระสูตรหัวใจแห่งปรัชญาปารมิตา

พระสูตรหัวใจแห่งปรัชญาปารมิตา

ที่มาของถ้อยคำใน《พระสูตรหัวใจแห่งปรัชญาปารมิตา》（เรียกสั้น ๆ ว่า《หัวใจสูตร》）ส่วนใหญ่คัดมาจาก《มหาปรัชญาปารมิตาสูตร》จำนวน 600 เล่มที่ท่านพระถังซัมจั๋งแปล（เรียกสั้น ๆ ว่า《มหาปรัชญาสูตร》）。

ต่อไปนี้คือข้อความต้นฉบับ:

เมื่อพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรทรงปฏิบัติปัญญาปรามิตาอันลึกซึ้ง พระองค์ทรงทราบว่าขันธ์ทั้งห้าล้วนว่างเปล่า

จึงทรงพ้นทุกข์และความเดือดร้อนทั้งปวง สารีบุตรเอ๋ย รูปไม่ต่างจากความว่างเปล่า ความว่างเปล่าไม่ต่างจากรูป รูปคือความว่างเปล่า

ความว่างเปล่าคือรูป สัมผัส การรับรู้ เจตจำนง และจิตสำนึกก็เป็นเช่นนี้ สารีบุตรเอ๋ย ธรรมทั้งหลายล้วนว่างเปล่าในธรรมชาติ

ไม่เกิดขึ้นไม่ดับ ไม่แปดเปื้อนไม่บริสุทธิ์ ไม่เพิ่มขึ้นไม่ลดลง ดังนั้น ในความว่างเปล่าจึงไม่มีรูป ไม่มีสัมผัส การรับรู้ เจตจำนง หรือจิตสำนึก

ไม่มีตา หู จมูก ลิ้น ร่างกาย หรือจิตใจ ไม่มีรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส หรือธรรม ไม่มีจิตสำนึกทางตา และอื่นๆ ไปจนถึงไม่มีจิตสำนึกทางใจ

ไม่มีอวิชชา หรือการดับอวิชชา และอื่นๆ ไปจนถึงไม่มีความแก่และความตาย หรือการดับความแก่และความตาย ไม่มีทุกข์ ไม่มีการเกิด ไม่มีดับ หรือทางใดทางหนึ่ง

ไม่มีปัญญา หรือการบรรลุผล เพราะไม่มีสิ่งใดที่จะต้องบรรลุผล พระโพธิสัตว์ทั้งหลาย ด้วยพระปัญญาปารมิตา

จึงไม่มีอุปสรรคใดๆ ในจิตใจ เพราะไม่มีอุปสรรค จึงไม่มีความกลัว พ้นจากทัศนะและตัณหาที่บิดเบือน และในที่สุดก็บรรลุนิพพาน

พระพุทธเจ้าทั้งหลายในสามกาล ด้วยพระปัญญาปารมิตา… บรรลุอนุตตรสัมโพธิ

ฉะนั้นจงรู้ไว้ว่า พระปัญญาปารมิตาเป็นมนตราอันประเสริฐ มนตราอันสว่างไสว มนตราสูงสุด มนตราที่หาที่เปรียบมิได้

สามารถขจัดทุกข์ทั้งปวงได้ อย่างแท้จริงและปราศจากความเท็จ จึงกล่าวคาถาปราชญ์ปารมิตา มนต์คือ: ประตูประตู

พระเกตุปรสัมเกตโพธิสวาหา