Tu tập tâm bình đẳng
Để phát sinh tâm từ bi bình đẳng không thiên lệch, chúng ta phải nhìn nhận mọi chúng sinh một cách bình đẳng, chứ không phải đặc biệt tốt với một số người trong khi lại bài xích những người khác.
Trước đây, Trung Ba Tư Na Kiên Giác Tây đã hỏi Đơn Ba Tạng Giả: “Xin ngài chỉ dạy một câu giáo lý, tóm lược tất cả các pháp yếu có được không?” Đáp lại, ngài nói: “Ngài mong muốn điều gì cho bản thân, thì các chúng sinh khác cũng mong muốn như vậy, vì vậy hãy tu tập như thế (tâm bình đẳng giữa tự và tha)!”
Chúng ta thường cảm thấy gần gũi với bạn bè và người thân của mình, trong khi lại xa lánh những người mà mình không thích và thờ ơ với những người không liên quan. Tâm trạng bất bình đẳng này khiến cho tâm từ bi của chúng ta mang nặng “cái tôi” mạnh mẽ.
Thực tế là, trong quá trình luân hồi vô tận, tất cả chúng sinh hữu tình đều đã từng vô số lần làm cha mẹ và bạn bè của chính mình. Họ đã từng yêu thương chúng ta, bảo vệ chúng ta và mang lại cho chúng ta nhiều niềm vui. Do sự tham ái của tình cảm, hầu hết bạn bè và người thân trong kiếp này là những trở ngại và chướng ngại trong quá trình tu hành của chúng ta. Xét từ một khía cạnh khác, những chúng sinh như mẹ này cũng đều đã từng là kẻ thù của chính mình; họ đã nhiều lần gây tổn thương cho chúng ta và mang đến nhiều đau khổ. Những kẻ thù trong kiếp này mang đến cho cuộc sống thế gian của chúng ta nhiều phiền não và đau khổ, thúc giục chúng ta suy nghĩ nghiêm túc về bản chất đau khổ của luân hồi, từ đó phát sinh tâm xuất ly để quay về với Phật pháp; họ phần lớn là duyên tăng thượng trong quá trình tu hành của chúng ta. Từ góc độ này mà nói, tất cả các hữu tình đều có duyên phận bình đẳng với chúng ta.
Không chỉ vậy, mỗi một chúng sinh đều giống như chính bản thân mình mong muốn có được hạnh phúc và tránh xa đau khổ; cảm nhận của mỗi người về mặt thể xác lẫn tinh thần hoàn toàn giống nhau. Mỗi sự sống trong luân hồi đều bị ràng buộc bởi năm uẩn khổ đau và năm độc phiền não. Mỗi con người đều là thể xác bằng thịt máu, đều có cảm xúc, đều khao khát được hiểu biết và chấp nhận; ai cũng sợ cô đơn lạnh lẽo và sợ bị bỏ rơi; mỗi người đều có nỗi bất lực không thể nào tránh khỏi cùng nỗi sợ hãi trước thế giới chưa biết… Trong mọi thời điểm, tất cả chúng ta đều đang nghĩ cách để tìm kiếm thêm an lạc mà không muốn trải qua bất kỳ chút đau khổ nào. Dù nhìn từ góc độ nào đi nữa thì tất cả các hữu tình vẫn luôn bình đẳng. Khi thấy người khác đang chịu đau khổ, hãy tưởng tượng rằng người đó chính là mình; hãy đặt mình vào vị trí họ để suy nghĩ về cảm giác mong muốn tránh xa đau khổ trong hoàn cảnh tương tự; khi thấy người khác đang hưởng hạnh phúc thì hãy đặt mình vào vị trí họ để suy nghĩ về cảm giác mong muốn được hạnh phúc trong hoàn cảnh tương tự.
Khi tu tập tâm bình đẳng hàng ngày, hãy tưởng tượng cha mẹ cùng những người thân yêu ở kiếp này cũng như kiếp trước ở bên vai phải của mình; còn những oán thù chủ nợ hay kẻ thù ở bên vai trái; đồng thời hãy hình dung rằng họ là bình đẳng nhau. Sau một thời gian dài tu tập như vậy, cảm nhận rằng bản thân mình và tất cả các hữu tình đều bình đẳng sẽ tự nhiên phát sinh.