Nguy hại của dục vọng
Nước ấm nấu ếch
“Nước ấm nấu ếch” nói lên nguyên lý từ biến đổi lượng đến biến đổi chất, giải thích rằng do sự thích nghi và thói quen với sự thay đổi dần dần, mà con người mất cảnh giác và gặp tai họa. Trong một môi trường thoải mái, con người dễ bị môi trường xung quanh làm cho lạc lối, cuối cùng dẫn đến sự suy sụp, buông thả và sa ngã. Bởi vì quá trình này là những thay đổi nhỏ từng chút một, khiến người ta không dễ dàng nhận ra được toàn bộ sự biến đổi, khi tỉnh ngộ lại thì đã muộn.
Sinh linh đến thế giới này vì dục vọng, sinh ra vì dục vọng, sống vì dục vọng và cũng chết vì dục vọng. Vì vậy, thế giới này được gọi là “dục giới”.
Tại thế gian này, tất cả phiền não, đau khổ, tổn thương và những tình huống phức tạp đều là kết quả của những dục vọng khác nhau. Do đó, chúng ta cần quan sát dục vọng phát sinh từ đâu? Nó hình thành như thế nào? Sau đó, tiếp tục nhận thức về dục vọng và hiểu rõ về nó. Khi tìm ra nguồn gốc của dục vọng và thay đổi nó một cách triệt để, chúng ta mới có thể đạt được hạnh phúc và hòa hợp.
Đầu tiên, cần phải nhận thức nguồn gốc của dục vọng. Dục vọng xuất phát từ vô minh chấp ngã; vô minh bao gồm vô minh bẩm sinh và vô minh phân biệt. Sinh linh không nhận thức được chân lý của thế giới mà hình thành tâm đối lập gọi là vô minh bẩm sinh; nó không phải chỉ hình thành trong kiếp này mà là điều vốn có từ khi sinh ra của mọi chúng sinh; nó là nguồn gốc của vòng luân hồi của tất cả chúng sinh. “Chấp ngã” có nghĩa là chúng ta rất ít khi đứng ở góc độ của người khác để suy nghĩ; chưa bao giờ nghĩ cho người khác; ngay cả khi giúp đỡ người khác cũng chỉ là một sự cho đi có chọn lọc và có điều kiện. Thực tế thì lợi ích bề ngoài này vẫn chưa thoát khỏi phạm vi chấp ngã; đây là thói quen đã ăn sâu vào mọi chúng sinh từ vô thủy. Khi đã quen với chấp ngã thì tự nhiên sẽ nảy sinh ý tưởng xa rời đau khổ và theo đuổi hạnh phúc; trạng thái này được gọi là dục vọng. “Chấp ngã” bao gồm chấp ngã về bản thân và chấp ngã về pháp. Mỗi sinh linh đều cho rằng có một “tôi” tồn tại; mọi thứ đều xoay quanh cái tôi gọi là “chấp ngã về bản thân”; đây là xe của tôi, nhà của tôi, gia đình của tôi… loại nhận thức dựa trên cái tôi như vậy gọi là “chấp ngã về pháp”. Tất cả những điều này thuộc về phạm trù vô minh bẩm sinh.
Nguồn gốc thứ hai tạo ra dục vọng chính là “vô minh phân biệt”. Từ khi sinh ra cho đến nay, chúng ta tiếp nhận giáo dục từ cha mẹ, thầy cô cùng các nền văn hóa tôn giáo khác nhau; bị ảnh hưởng bởi xã hội và môi trường hình thành nên một tầng sâu hơn của vô minh gọi là “vô minh phân biệt”. Nó dần dần hình thành sau khi chúng sinh đầu thai; theo thời gian tăng lên thì vô minh bẩm sinh cũng ngày càng sâu sắc hơn. Dưới tác động liên tục qua lại giữa hai lực lượng này mà dục vọng dần dần hình thành.
Kế tiếp, chúng ta hãy thông qua trí tuệ để nhận thức và hiểu rõ về dục vọng. Từ quan điểm Phật giáo: Dục vọng bao gồm ba loại: thiện, ác và trung lập. Dục vọng giống như một nguồn năng lượng vô hạn; năng lượng có thể chia thành năng lượng tích cực và tiêu cực. Động lực tích cực bao gồm hai loại dục vọng: Một loại xuất phát từ việc bất kể làm gì cũng sẽ xem xét lợi ích cá nhân trước tiên. Loại động lực còn lại hoàn toàn vì lợi ích cho nhân loại trên thế giới cũng như tất cả các chúng sinh xa rời đau khổ để đạt được giải thoát mà cống hiến hy sinh; loại dục vọng này chính là thiện tâm hay năng lượng tích cực. Dục vọng tốt đẹp này chính là động lực phát triển xã hội cũng như nguồn suối tiến bộ nhân loại.
Cảm thấy hoàn toàn không biết đến nỗi đau khổ hay khó khăn của người khác cũng như không hiểu cách quan tâm hay gánh vác trách nhiệm; bỏ rơi lòng từ bi vì danh lợi cá nhân mà pha trộn với tham lam cùng sân hận chính là những dục vọng ác độc. Đây chính là tâm trạng kéo dài tham lam mà mãi mãi không cảm thấy đủ thỏa mãn. Nếu một người bị nhu cầu chi phối thì giống như nước ấm nấu ếch vậy; tận hưởng những ham muốn nhưng lại trở thành sự buông lỏng chết người khiến họ bước vào tình huống nguy hiểm trong lúc không hay biết mà không thể tự cứu mình được nữa. Tham lam vô hạn bị điều khiển bởi chấp ngã mù quáng khiến nó trở nên bất tận như thể đã ăn nhầm thuốc phiện vậy. Dục vọng càng phình to thì nỗi sợ hãi cùng khổ đau trong lòng càng sâu sắc hơn khiến họ đánh mất hạnh phúc cùng phương hướng.
Còn có một loại gọi là dục vọng trung lập – tức vừa không thiện vừa không ác như việc khát nước muốn uống nước hoặc buồn ngủ muốn ngủ…
Dục vọng dựa vào hoàn cảnh bên ngoài mà phát sinh; nó không phải bản chất thật sự của tâm trí mà chỉ đơn thuần giống như bụi bẩn thi thoảng rơi xuống trên đó thôi. Tuy nhiên, không phải tất cả các dạng dục vọng đều xấu xa; vấn đề cốt lõi nằm ở việc hiểu đúng cách khai thông dòng nước dẫn tới mục tiêu mong muốn trong cuộc sống hàng ngày sao cho hợp lý nhất thôi! Người trí thức sẽ không chạy theo nhu cầu cá nhân mà thay vào đó sẽ điều khiển nhu cầu phục vụ cho thế giới xung quanh mình! Như Einstein đã nói: “Giá trị thực sự của một con người nên được đánh giá qua những gì anh ta đóng góp chứ không phải qua những gì anh ta đạt được.” Hành động nhằm thỏa mãn nhu cầu cá nhân chỉ đơn thuần mang tính chiếm hữu còn hành động nhằm phục vụ lợi ích chung mới thực sự mang tính cống hiến.
Dục vọng chính là sức mạnh vô hình giống như một ly nước vậy! Bạn thêm gia vị nào vào đó chẳng hạn như chua cay mặn ngọt thì nó sẽ mang vị tương ứng với gia vị bạn thêm vào! Động cơ thúc đẩy bạn quyết định kết quả cuối cùng! Chỉ bằng cách phân biệt giữa thiện ác thông qua trí tuệ mới biết cách thay đổi! Cách duy nhất để thay đổi nhu cầu chính nằm ở việc luyện tập lòng từ bi trong cuộc sống hàng ngày! Khi nhu cầu vừa mới xuất hiện hãy sử dụng trí tuệ để phân tích xem nó thuộc dạng thiện hay ác rồi sau đó dừng lại cái ác nâng cao cái thiện! Nếu đó thực sự thuộc dạng thiện hãy bảo vệ nó còn nếu thuộc dạng ác hãy ngay lập tức buông bỏ! Hãy áp dụng phương pháp giống như Bồ Tát Vô Trước đã nói trong tác phẩm “Phật Tử Hành”: “Phiền não tập khí khó đối trị/ Nắm giữ kiếm đúng kiến thức/ Khi tham lam phiền não vừa mới xuất hiện/ Ngay lập tức phải triệt tiêu hành vi Phật tử.”
Dục vọng phiền não khiến chúng ta trở nên thiếu tự do chỉ cần buông bỏ đi những ham muốn quá cao xa thực ra niềm vui rất dễ dàng!
by- Trung Tâm Thiền Đạo Đại Viên Mãn Như Lai Vô Úy Đài Loan