Khởi đầu nhận thức linh hồn (14)
Theo sự cạnh tranh của công nghệ. Xã hội thay đổi nhanh chóng. Sự không chắc chắn về tương lai. Ngược lại, khiến con người cảm thấy thiếu an toàn. Áp lực cuộc sống như một gánh nặng nặng nề. Khiến thân tâm càng thêm bất ổn.
Vì vậy, các triệu chứng thân tâm là bệnh chung của người hiện đại. Các vấn đề như trầm cảm, “hưng phấn trầm cảm”, hoảng loạn… Mỗi người ít nhiều đều có những hiện tượng này. Chỉ là mức độ triệu chứng khác nhau. Vì vậy, sự dao động trong tâm trí ảnh hưởng khá lớn đến chất lượng cuộc sống. Thậm chí cả gia đình cũng bị ảnh hưởng.
Sống trong thế gian. Mù quáng theo đuổi. Ngược lại, đánh mất chính mình. Đắm chìm trong sự thỏa mãn vật chất. Khiến thân tâm kiệt sức. Đau đớn cả thể xác lẫn tinh thần. Quên đi bản chất của cuộc sống là gì. Tham, sân, si buộc chặt bản thân mình. Trong ý thức ba độc quay cuồng. Tràn ngập trong cuộc sống hàng ngày. Dù ít hay nhiều cũng làm những điều trái với lương tâm của mình. Mạnh Tử nói: Điều khiến con người khác với thú vật là gì? Rất hiếm hoi! Dân thường thì bỏ đi, còn quân tử thì giữ lại. Sự khác biệt giữa thú vật và con người nằm ở chỗ con người có lương tri. Nên cần thường xuyên kiểm tra lương tâm của chính mình xem còn tồn tại hay không? Trong việc làm và xử thế có vi phạm lương tri của bản thân hay không? Vì vậy, những giáo huấn mà các bậc thánh hiền để lại nhắc nhở thế hệ sau rằng: Trong việc làm và xử thế nên cẩn trọng và khiêm tốn; đối mặt với mọi người và sự vật nên luôn cảnh giác; đừng vì theo đuổi tiền bạc và dục vọng mà đánh mất lương tri; làm ra những việc còn tệ hơn cả thú vật nữa! Quạ biết phản bội; cừu biết quỳ uống sữa; liệu có thể làm cho con người còn tệ hơn cả thú vật được không?
Có người hỏi: Tâm tôi không yên ổn thì phải làm sao? Làm thế nào để tu tập để tự tâm được an định? Không có cách nào khác ngoài tự phản tỉnh và sám hối; tự tìm kiếm từ bản thân xem đã thực hiện tốt vai trò của mình chưa? Có hoàn thành trách nhiệm mà mình phải gánh vác hay không? Kinh nói: Quân tử chú trọng vào căn bản; khi căn bản vững chắc thì đạo sẽ sinh ra; đạo của con người không có gì khác ngoài việc tìm ra trách nhiệm của chính mình và cố gắng hết sức để thực hiện nó; chứ không phải đặt lý tưởng ở bên ngoài bản thân mà theo đuổi danh vọng hão huyền hoặc quá nhiều hưởng thụ vật chất; an phận với trách nhiệm sẽ khiến lòng không còn áy náy.
Con người từ lúc sinh ra đã bắt đầu học nói bập bẹ, liên tục học hỏi những điều mới mẻ; quan niệm, “kiến thức”, nhận thức cũng hình thành đồng thời với quá trình đó. Và những quan niệm, “kiến thức”, nhận thức này sẽ thay đổi liên tục theo sự trưởng thành và trải nghiệm của mỗi cá nhân; chúng cũng chưa bao giờ hoàn thiện một cách trưởng thành đầy đủ về lý luận cả! Con người thường tự lừa dối chính mình bằng cách cho rằng nhận thức của mình là đúng đắn và quan niệm là đúng đắn nữa! Hãy thử nghĩ xem bạn đã đọc bao nhiêu cuốn sách khi bước vào thư viện? Kiến thức bạn có được thật sự chỉ là một phần rất nhỏ bé so với vô số kiến thức trên đời này! Bạn đã trải qua bao nhiêu sóng gió trong cuộc đời? Bạn dùng kiến thức, quan niệm và nhận thức đó để đối mặt với mọi thứ xung quanh như thế nào mà không gặp phiền não? Làm sao hành động lại không gặp phải thất bại hoặc trở ngại đây? Khi cuộc đời gặp khó khăn nếu muốn xoay chuyển tình thế chỉ có thể bắt đầu từ trái tim! Bởi vì khó khăn hiện tại chính là do kiến thức, quan niệm và nhận thức của bạn đang trói buộc và chi phối bạn! Chỉ có thể buông bỏ những điều chưa đủ đầy này để từ trái tim tìm ra một con đường mới.
Các thiền sư nói: Tự tâm tự có kiến thức cần phải tự ngộ ra! Mạnh Tử nói: Những gì con người không học mà vẫn làm được đó chính là khả năng tốt đẹp nhất của họ! Những gì họ chẳng cần lo nghĩ mà vẫn biết đó chính là lương tri tốt đẹp nhất! Phật giáo nói: Chúng sinh vốn dĩ sở hữu trí tuệ Bát Nhã rồi! Vậy làm sao để phát huy nó đây? Chỉ có thể thông qua thiền định mà thôi! Thiền định là căn bản cho mọi hành trì tu tập! Nếu hành trì tu tập mà thiếu công phu thiền định thì giống như bèo trôi nổi giữa dòng nước vô định! Người thiền giả sẽ chẳng khởi lên thiện ác trước cảnh giới bên ngoài; kẻ định tĩnh thì lòng chẳng lay chuyển bởi môi trường bên ngoài biến đổi! Không phải chỉ ngồi yên bất động đâu nhé! Trong động vẫn có tĩnh; nếu nói về trạng thái thì đó chính là lúc vui buồn giận hờn chưa phát sinh; ở nơi vắng vẻ thanh tịnh ấy nên tiếp xúc với mọi thứ xung quanh mà chẳng khởi lên phân biệt thiện ác hay đúng sai gì cả; cũng chẳng yêu ghét hay chọn lựa gì hết cả; luôn luôn giữ được sự tĩnh lặng thường trực trong lòng mà chẳng khởi lên phân biệt hay chấp trước (phân biệt chấp trước về đúng sai thiện ác đều do lòng tự đo lượng lấy). Có tính toán so đo từ góc nhìn riêng tư).
by – Thầy Lưu Hồng Minh